تخصص بیماری های عفونی

بیماری‌های عفونی (Infectious Diseases) شاخه‌ای از پزشکی است که به تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماری‌های ایجادشده توسط عوامل عفونی مانند باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و انگل‌ها می‌پردازد.

بعضی عفونت‌ها مانند بسیاری از عفونت‌های ساده تنفسی ممکن است بدون نیاز به مراجعه به متخصص عفونی درمان شوند؛ اما زمانی که عفونت شدید، طولانی، مکرر، پیچیده، غیرمعمول یا مقاوم به درمان باشد، بررسی توسط متخصص بیماری‌های عفونی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

متخصص عفونی همچنین نقش مهمی در بررسی بیمارانی دارد که تب طولانی یا با علت نامشخص دارند و پس از بررسی‌های اولیه، علت مشخصی برای آن پیدا نشده است.

متخصص عفونی چه بیماری‌هایی را درمان می‌کند؟

متخصص بیماری‌های عفونی طیف وسیعی از عفونت‌ها را بررسی می‌کند، از جمله:

• عفونت‌های باکتریایی
• عفونت‌های ویروسی
• عفونت‌های قارچی
• عفونت‌های انگلی
• عفونت‌های تنفسی و ریوی پیچیده
• سل
• عفونت‌های ادراری مکرر یا مقاوم
• عفونت‌های کلیه
• عفونت‌های پوست و بافت نرم
• عفونت زخم
• عفونت پای دیابتی
• عفونت استخوان و مفصل
• عفونت پس از جراحی
• عفونت‌های بیمارستانی
• عفونت خون
• هپاتیت‌های ویروسی
• HIV
• برخی عفونت‌های منتقله از راه جنسی
• تب مالت
• مالاریا و برخی بیماری‌های انگلی
• بیماری‌های عفونی مرتبط با سفر

نوع درمان به عامل ایجادکننده عفونت، محل درگیری، شدت بیماری و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

چه زمانی باید به متخصص عفونی مراجعه کنیم؟

همه عفونت‌ها نیاز به متخصص عفونی ندارند.

اما اگر بیماری با شرایطی مانند موارد زیر همراه باشد، ممکن است بررسی تخصصی لازم شود:

• تب طولانی یا مکرر
• تب بدون علت مشخص
• عفونت‌هایی که مرتب عود می‌کنند
• عفونتی که به درمان اولیه پاسخ نمی‌دهد
• مقاومت عفونت به آنتی‌بیوتیک
• عفونت شدید یا پیچیده
• عفونت پس از جراحی
• عفونت در فرد دارای نقص ایمنی
• عفونت پس از سفر به مناطق خاص
• شک به بیماری‌هایی مانند سل، هپاتیت یا HIV

متخصص عفونی علاوه بر تشخیص بیماری، می‌تواند مناسب‌ترین داروی ضدباکتری، ضدویروس، ضدقارچ یا ضدانگل را بر اساس نوع عفونت انتخاب کند.

تب طولانی چه زمانی نیاز به بررسی دارد؟

تب یکی از شایع‌ترین علائم بیماری‌های عفونی است، اما هر تبی ناشی از عفونت نیست.

اگر تب چند روز ادامه داشته باشد، مرتب برگردد یا بدون علت واضح ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است بررسی‌های بیشتری انجام دهد.

به‌خصوص تب همراه با علائمی مانند:

• لرز شدید
• تعریق شبانه
• کاهش وزن
• ضعف شدید
• سرفه طولانی
• درد موضعی
• تورم غدد لنفاوی
• بثورات پوستی
• یا نتایج غیرطبیعی آزمایش‌ها

نیاز به توجه بیشتری دارد.

تب طولانی ممکن است در اثر عفونت‌ها ایجاد شود، اما بیماری‌های التهابی، خودایمنی، برخی بدخیمی‌ها و حتی بعضی داروها نیز می‌توانند باعث آن شوند.

تب و لرز شدید نشانه چیست؟

تب و لرز می‌تواند در بسیاری از عفونت‌ها مانند عفونت ادراری و کلیه، عفونت ریه، عفونت خون و برخی بیماری‌های ویروسی دیده شود.

شدت علائم به‌تنهایی برای تعیین علت کافی نیست.

اگر تب و لرز شدید همراه با:

• افت فشار
• گیجی
• تنگی نفس
• کاهش سطح هوشیاری
• ضربان قلب بسیار بالا
• یا ضعف شدید

باشد، ممکن است نشانه یک عفونت جدی یا سپسیس باشد و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارد.

عفونت مقاوم به آنتی‌بیوتیک چیست؟

گاهی باکتری عامل بیماری نسبت به یک یا چند آنتی‌بیوتیک مقاومت پیدا می‌کند و دارویی که معمولاً برای آن عفونت استفاده می‌شود دیگر اثر کافی ندارد.

در چنین شرایطی ممکن است عفونت:

• پس از درمان همچنان باقی بماند
• دوباره عود کند
• یا نیاز به آنتی‌بیوتیک متفاوت داشته باشد

متخصص عفونی می‌تواند نتایج کشت و آنتی‌بیوگرام را بررسی کند و بر اساس نوع میکروب، محل عفونت، حساسیت دارویی و شرایط بیمار، درمان مناسب را انتخاب کند.

مصرف خودسرانه یا نادرست آنتی‌بیوتیک یکی از عواملی است که به افزایش مقاومت میکروبی کمک می‌کند.

عفونت ادراری مکرر را متخصص عفونی درمان می‌کند؟

بله، به‌خصوص اگر عفونت ادراری:

• مرتب عود کند
• به درمان معمول پاسخ ندهد
• ناشی از میکروب مقاوم باشد
• به کلیه‌ها گسترش پیدا کند
• همراه با تب و لرز باشد
• یا در بیمار دارای بیماری زمینه‌ای رخ دهد

ممکن است بررسی توسط متخصص عفونی لازم شود.

در بعضی موارد نیز بیمار نیاز به بررسی توسط متخصص کلیه یا اورولوژی دارد تا مشکلات ساختاری یا زمینه‌ای دستگاه ادراری بررسی شوند.

عفونت‌های مکرر چرا ایجاد می‌شوند؟

عفونت‌های مکرر دلایل مختلفی دارند.

گاهی مشکل از درمان ناکامل یا وجود یک منبع دائمی عفونت است. در موارد دیگر بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند احتمال عفونت را افزایش دهند.

از عوامل احتمالی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دیابت
• نقص سیستم ایمنی
• مصرف بعضی داروهای سرکوب‌کننده ایمنی
• وجود جسم خارجی یا کاتتر
• بیماری‌های مزمن
• مشکلات ساختاری یک عضو
• مقاومت میکروبی

برای انتخاب درمان مناسب ابتدا باید علت تکرار عفونت مشخص شود.

عفونت زخم و پای دیابتی را چه پزشکی درمان می‌کند؟

زخم‌های دیابتی می‌توانند به دلیل کاهش خون‌رسانی، آسیب عصبی و اختلال در ترمیم بافت مستعد عفونت شوند.

در صورت وجود:

• قرمزی اطراف زخم
• تورم
• درد
• ترشح چرکی
• بوی نامطبوع
• گسترش زخم
• تب

باید احتمال عفونت بررسی شود.

عفونت پای دیابتی گاهی نیازمند همکاری چند تخصص مانند عفونی، جراحی، غدد و عروق است.

در موارد شدید، عفونت می‌تواند به بافت‌های عمقی یا استخوان گسترش پیدا کند و درمان سریع اهمیت زیادی دارد.

سل چیست و چه زمانی باید بررسی شود؟

سل (Tuberculosis) یک بیماری عفونی است که توسط باکتری Mycobacterium tuberculosis ایجاد می‌شود و بیشتر ریه‌ها را درگیر می‌کند، اما می‌تواند سایر اندام‌های بدن را نیز گرفتار کند.

علائم سل فعال ممکن است شامل:

• سرفه طولانی
• کاهش وزن
• تب
• تعریق شبانه
• ضعف
• گاهی خلط خونی

باشد.

افرادی که با بیمار مبتلا به سل فعال تماس نزدیک داشته‌اند نیز ممکن است نیاز به بررسی داشته باشند.

در افراد مبتلا به HIV، احتمال پیشرفت عفونت سل به بیماری فعال بیشتر است.

آیا متخصص عفونی هپاتیت را درمان می‌کند؟

برخی انواع هپاتیت توسط ویروس‌ها ایجاد می‌شوند؛ از جمله هپاتیت B و هپاتیت C.

متخصص بیماری‌های عفونی می‌تواند در تشخیص، بررسی و درمان هپاتیت‌های ویروسی نقش داشته باشد.

بسته به نوع و مرحله بیماری، بررسی‌هایی مانند:

• آزمایش‌های عملکرد کبد
• آزمایش‌های اختصاصی ویروس
• Viral Load
• و بررسی وضعیت کبد

ممکن است انجام شود.

در برخی بیماران، فوق تخصص گوارش و کبد نیز در روند درمان مشارکت می‌کند.

HIV را چه پزشکی درمان می‌کند؟

متخصص بیماری‌های عفونی یکی از پزشکان اصلی در تشخیص و درمان HIV است.

پس از تشخیص، درمان ضدویروسی مناسب می‌تواند تکثیر ویروس را کنترل کند و خطر بسیاری از عوارض مرتبط با HIV را کاهش دهد.

افراد مبتلا به HIV همچنین ممکن است به دلیل کاهش عملکرد سیستم ایمنی در معرض برخی عفونت‌های فرصت‌طلب قرار داشته باشند و نیاز به پیگیری منظم داشته باشند.

بیماری بعد از سفر چه زمانی نیاز به متخصص عفونی دارد؟

سفر به بعضی مناطق می‌تواند فرد را در معرض بیماری‌هایی قرار دهد که در محل زندگی او کمتر دیده می‌شوند.

اگر بعد از سفر، به‌ویژه سفر خارجی، علائمی مانند:

• تب
• لرز
• اسهال شدید یا طولانی
• ضایعات پوستی
• زردی
• سرفه
• ضعف شدید

ایجاد شود، باید سابقه سفر به پزشک گفته شود.

متخصص بیماری‌های عفونی در تشخیص بیماری‌های مرتبط با سفر و عفونت‌های گرمسیری نیز نقش دارد.

آیا برای سرماخوردگی و آنفولانزا باید به متخصص عفونی مراجعه کنیم؟

در بیشتر افراد سالم، سرماخوردگی و بسیاری از موارد آنفولانزای بدون عارضه نیاز به مراجعه مستقیم به متخصص عفونی ندارند.

اما اگر بیماری:

• شدید باشد
• طولانی شود
• با تنگی نفس همراه باشد
• عارضه ایجاد کند
• در فرد دارای نقص ایمنی رخ دهد
• یا تشخیص بیماری مشخص نباشد

ممکن است ارزیابی تخصصی لازم شود.

متخصص عفونی چگونه عامل عفونت را تشخیص می‌دهد؟

تشخیص با توجه به محل و نوع عفونت متفاوت است.

متخصص عفونی ابتدا علائم، مدت بیماری، سابقه مصرف آنتی‌بیوتیک، بیماری‌های زمینه‌ای، تماس‌های احتمالی و سابقه سفر را بررسی می‌کند.

سپس در صورت نیاز ممکن است آزمایش‌هایی مانند:

• CBC
• CRP و ESR
• کشت خون
• کشت ادرار
• کشت ترشحات یا زخم
• آنتی‌بیوگرام
• آزمایش‌های مولکولی مانند PCR
• آزمایش‌های سرولوژی
• آزمایش HIV یا هپاتیت
• تصویربرداری

درخواست شوند.

نوع آزمایش بر اساس علائم و بیماری احتمالی تعیین می‌شود.